Leabhráin an Irisleabhair--III | Page 3

An tAthair Pádraig Ó Duinnín
dh��ghadh. "N��'l siad acht a' sughadh brighe an tailimh." N�� baoghal d��-san crann a chur. Gearrann s�� an crann mar gheall ar a bheith 'sa' tslighe air, acht b��onn na m��lte fe��chad��n & ge��sad��n a' f��s i n-a ph��irc aige.
Nuair a bh�� s�� seo 'n-a ghars��n a' dul ar sgoil fuair s�� ��rd-mh��ineadh. Bh�� fhios aige cia'ca an cnoc is aoirde 'sa' domhan. Do 'ne��sfadh s�� dhuit an m��id uisge ghabh le f��naidh le bliadhain i n-abhainn mh��ir ��ochtair Aimeirice, & bh�� c��nntas cruinn aige ar athair agus ar mhathair r��ogh bh�� 'sa' R��imh na m��lte bliadhan �� shoin. Badh dh��igh le duine gur adhbhar capta��n a bh�� 'sa' ghars��n agus an saghas foghluim a fuair s�� ar sgoil. N��r ch��ir go mbeadh an bheag n�� an mh��r d'e��las le fagh��il aige ar an tslighe bheathadh bh�� i nd��n d��. Acht n�� mar sin a bh��. Chonnaic s�� na crainn a' f��s; chonnaic s�� an duilleabhar a' s��ideadh ins an Earrach & a' tuitim 'sa' bhFoghmhar; acht n��or chuir ��inne 'n-a cheann n�� raibh ��'n gcrann ��d ar thaobh an bh��thair acht greim fhagh��ilt ar an dtalamh & go mbeath��chadh an t-aer ��.
Is cuimhin liom-sa sean-daoine n��r chaith l�� riamh ar sgoil, & geallaim & deimhinghim gur m�� an t-e��las a b�� aca ar churad��ireacht & ar nidhthibh a bhaineann le saothrughadh na talmhan 'n�� bh��onn anois aca so a chaitheann na bliadhanta ar sgoil.
N�� h��in-iongnadh an sg��al a bheith mar seo ag ��g��naigh na haimsire seo. Tagann m��r��n d'��r gcuid e��lais chughainn �� dh��thchas. P�� e��las a bh�� ag ��r seacht-sinsearaibh is i nGaedhilg do b'fh��idir le�� �� chur i n-umhail d�� gclainn; acht n�� raibh ��in-mhesa aca-san ar Ghaedhilg. Chaitheadar uatha ��, & i n-a theannta sgaradar le he��las na sean-daoine a th��inig r��mpa. B'fh��idir go raibh beag��n d'e��las a shinsear ag an bp��isde ar dhul ar sgoil d�� ar dt��is. Acht, m�� bh��, n��or b'fhada gur stracadh as na pr��amhachaibh an t-e��las so, & m�� fh��gadh ��an-chuid de gan stracadh, do m��chadh �� le carta an Bh��arla sara raibh an leanbh leath-bhliadhain ar sgoil. Thug na m��inte��ir�� iarracht ar s��ol an Bh��arla a chur. N�� raibh an ithir r��-oireamhnach, & ba mhinic an s��ol go holc, & ba mheasa �� an leasughadh, & b'�� deireadh an sg��il �� gur fh��g an sgol��ire an sgoil & �� gan Bh��arla gan Ghaedhilg.
Bhfuil leigheas le fagh��il ar an aic��d seo? T��, gan amhras. T�� an leigheas ag an ndorus againn. T�� an leigheas i dteangain ��r sinsear. Moladh le Dia! t�� an leigheas ag oibriughadh anois. T�� s��ol curtha i n-ithir mhaith. Ba mhaith linn-ne d�� bhfeicim��s an geamhar a' teacht suas n��os treise & n��os tiugha 'n�� at�� s��. Acht b��odh foidhne againn. "Tagann gach maith le c��irde," & "I ndiaidh 'ch��ile dh��antar na caisle��in." Beidh barra maith againn f��s, le congnamh D��.
N�� doig liom f��in gur th��inig an t-am f��s chun Sgoil Ghaedhealach "Chon��in Mhaoil" a chur ar bun.
'S�� is ceart d��inn ��s��id a dh��anamh des na sgoileanna at�� againn. M�� is maith leis na sti��rth��ir�� ��, is f��idir le�� Sgoil Ghaedhealach a dh��anamh d'��an-sgoil at�� f��tha. Anois n�� ful��ir n�� t�� sagart le fagh��il i Gceanntar Ghaedhealach a chuirfeadh Sgoil Ghaedhealach ar bun. Agus muna bhfuil a leith��id seo le fagh��il, cuirim��s sgoil oidhche suas. T�� airgead le fagh��il ��'n Riaghaltachas ar an obair seo. Is f��idir linn-ne greim fhagh��il ar chuid de chun na Gaedhilge a mh��ineadh & n�� d��igh liom-sa go bhfuil aon scairt 'sa' bhearnain le cosg a chur orainn.
"An t�� n�� b��onn l��idir N�� ful��ir do bheith glic."
N��'lmid-ne l��idir f��s, & nuair n�� fuilmid, 's�� is fearra dh��inn a dh��anamh 'n�� greim a bhreith ar gach bunt��iste & ��s��id a dh��anamh d��obh ar son na Gaedhilge.
"Glac a bhfaighir & d��ol a bhf��adfair."
BEIRT FHEAR.
Gluais.
Creachadh, spoiling. A' scaipeadh & a' meathadh scattering and decaying. Sr��id-bhailt��, villages. Leicne ��rda, high hill-sides. Dh�� thuisti��n an chloch, eightpence a stone. Maol �� chrannaibh, bare of trees. Crainn a chur, to plant trees. Ag iarraidh d��arca, seeking alms. Cad is cionntach, what is to blame for this. Tabhairt suas, up-bringing, education. N�� baoghal d��-san crann chur, no fear of his planting trees. Cia'ca an cnoc is aoirde, which is the highest mountain. Ghabh le f��naidh, went down. An bheag n�� an mh��r d'e��las, some little or much knowledge. Curad��ireacht, agriculture. Is i nGaedhilg do b'��idir le��, in Irish they were able to make it known to their children. Stracadh as na pr��amhacha, torn out of the roots. An ithir, the soil. Geamhar, young grass. Scairt sa bhearnain, a bush in the gap.

III. SCOIL GHAEDHEALACH.
Is beag an mhaitheas d��inn bheith ag tr��cht thar Ghaedhilg & ag ��iteamh ar dhaoinibh gur be��-theanga �� muna bhf��adfaim��d �� shaothrughadh mar shaothruighthear gach be��-theanga 'san E��raip. Is beag an mhaitheas bheith ag iarraidh smacht
Continue reading on your phone by scaning this QR Code

 / 10
Tip: The current page has been bookmarked automatically. If you wish to continue reading later, just open the Dertz Homepage, and click on the 'continue reading' link at the bottom of the page.