Leabhráin an Irisleabhair--III | Page 2

An tAthair Pádraig Ó Duinnín
i dtaisce dh��ibh a luach, mar d��olfar ar an margadh na barra��.
Is �� m��niughadh talmhan an t-e��las is oireamhnaighe d'��r ndaoinibh indiu. N��or m��ineadh f��s d��ibh ��, agus t�� a rian air, t��muid creachta ag t��orthaibh de��rata toisc nach bhfuil an t-e��las cruinn againn le sochar do bhaint as an dtalamh. Deir fir e��lacha go mbainfidhe a ch��ig n-oiread sochair as an dtalamh so againn is baintear as indiu. D�� mbainfidhe f��in ba bheag an bhrigh dh��inn-ne �� mar bheadh s�� go dt�� seo ag an bp��ist sin an m��ighistir talmhan. T�� breacadh an lae chughainn ��mh, agus is mithid d'fheirme��ir��bh na h��ireann iad f��in do ghl��asadh. T�� daoine eile lasmuigh ag d��anamh airgid as a gcuid talmhan agus ��r dt��r-ne ag dul chum fiadhantais.
Thall i nAlbain an t-am so de bhliadhain is gn��thach le feirme��ir�� na sciolth��in do chur i mbosca��bh istigh i dtighthibh agus ithir is aoileach do chur le�� go s��ideann na bog-ghais thre sh��ilibh na sciolth��n soin. 'Sa mh�� seo chughainn s��ithfear na sciolth��in sin i dtalamh is beidh pr��ta�� nua san Abr��n at�� chughainn aca s��d. Chonnac fiche p��nt d�� thabhairt ar thonna pr��ta�� nua roimh Bhealtaine i gcathair L��nduin. N�� ��ite��mhadh an saoghal orm 'n�� go bhfuil s�� i gcumas feirme��ir�� na h��ireann an rud c��adna do dh��anamh. Th��id siad chomh gasta is chomh cr��ochnamhail le�� s��d thall, acht amh��in nach bhfuil e��las m��nighthe talmhan aca. N�� f��idir le�� d�� r��ir sin dh�� bharra pr��ta�� do bhaint as an dtalamh i n-��in-bhliadhain amh��in & an leasughadh ceart do chur ar n-ais ann gc��s n�� raghadh an talamh soin i nd��sc.
"An as scoil��n Gaedhealach do mheasann t�� an t-e��las soin do mh��ineadh do na feirme��ir��bh?" ad��arfaidh duine ��igin, is �� ag leamh-gh��iridhe. Go r��idh, a dhalta. Ni fhuil s��ol-chn�� na daire ch��mh m��r le m��arac��n, acht f��ach ar bhile na coille d'fh��sann uaidh, a cheann go h��rd, a phr��amha go doimhin, a chabhail thoirteamhail, a gh��aga reamhra, righne. D'fh��s an crann uaibhreach soin as beag��n, n�� raibh deabhadh 'n�� deithneas air, acht n��or staon s�� riamh gur fh��s s��. F��ach go cruinn air, is machtnuigh!
D'��is an ch��ad scoil Ghaedhealach do chur ar bun & taithighe bheith againn ar an ngn��, is f��idir linn scoileanna eile d'fhagh��il mar a m��infear gach uile ch��ird do theast��chaidh uainn i n��irinn, mar at�� leasughadh leathair, gr��asuidheacht, fighead��ireacht, t��illi��ireacht, si��in��ireacht, & cearda eile. Cuirfear ��rdscoil ar bun i mBaile ��tha Cliath, n�� gCorcaigh, n�� i nGaillimh, le haghaidh gach ealadha thairbheach do mh��ineadh as Gaedhilg do'n aos ��g do thoghfar as na scolaibh Gaedhealacha. Chuir ��r sinsir scoileanna na Teamhrach is Chluana, Bheannchoir is ��rdmacha ar bun, & leath a gc��il ar fuid an tsaoghail. T�� an fhuil ch��adna ionnainne. Misneach, a chlann ��! Is linn-ne t��r gheal-innseach na h��ireann, & is gearr go mbeidh s�� againn le congnamh D��.
* * * * *
Mar a gcuireann C. na G. f��tha, where the G.L. put up (reside). Tuismidhe, parents. ��ireamh, Arithmetic. L��ar-e��las, Geography. T��mhas Cruinne, Geometry. M��niughadh talmhan, Agriculture. Aos��naigh, youngsters. T��ortha de��rata, foreign countries. Sciolth��in, "cut" potatoes for seed. Ithir, earth-mould. N�� ��iteomhadh &rl. The world would not persuade me. Cr��ochnamhail, industrious. S��ol-chn�� na daire (no darach), the seed nut of the oak, acorn.
CON��N MAOL.

II. SGOIL GAEDHEALACH.
T�� an ceart ar fad ag Con��n Maol. Teastuigheann sgoil Ghaedhealach uainn. N�� m��ineadh at�� againn i n��irinn anois acht creachadh, & t�� a rian orainn. T�� an donas a' teacht ar ��r dt��r. N��'l againn acht bliadhain n��os measa 'n�� a ch��ile. T�� muinntir na tuaithe a' scaipeadh agus a' meathadh, & t�� na sr��id-bh��ilt�� beaga ag dul i n-olcas gan aonach gan margadh foghanta.
F��achaim��s ar an dtalamh agus ar churad��ireacht na t��re. T�� an chuid is m�� de'n talamh leath-bh��ithte le huisge, & n�� hamh��in an talamh ��siol acht leicne ��rda. Is ortha t�� na barra�� breaghtha luachra a' f��s & gan duine n�� daoine a r��mharfadh d��og chun iad a thiormughadh. F��ach feirme��ir�� na h��ireann a' d��ol a gcod' coirce ar dh�� theisti��n an chloch & a' tabhairt sgillne ar Castalia n�� ar rud ��icint eile go bhfuil ainm mh��r air.
F��ach ��r dt��r agus �� maol �� chrannaibh. Nuair do b'fh��idir leis na huaislibh crainn a chur n��or chuireadar iad. D�� gcuirfid��s n�� bheid��s anois mar bheadh bacaigh a d��thaigh ag iarraidh d��arca ar Bhuindeam. Bheadh airgead i n-a bp��ca��bh aca & bheadh obair ag lucht oibre at�� anois a' teitheadh as ��irinn. Agus cad is cionntach leis seo? An saghas tabhairt suas a fuaireadar. N��or cheap ��inne go mba cheart d'uaislibh na h��ireann e��las do bheith aca ar thalamh na h��ireann. 'Seadh! t�� toradh a ndeagh-oibreacha aca anois, & is baoghlach liom-sa nach ag dul i bhfeabhas a bheidh an sg��al aca feasta.
Acht cad deir an feirme��ir? Ceapann seisean n�� fuil ��an-mhaitheas i gcrainn acht iad do ghearradh & a
Continue reading on your phone by scaning this QR Code

 / 10
Tip: The current page has been bookmarked automatically. If you wish to continue reading later, just open the Dertz Homepage, and click on the 'continue reading' link at the bottom of the page.