Leabhráin an Irisleabhair--III | Page 6

An tAthair Pádraig Ó Duinnín
agus �� i n-aois a ceithre fichid. Bh�� "tiss, a laogh," agus "neo, a laogh," agus "mindeen yoursel, a chuid��n," ar bharra a teangan �� mhaidin go hoidhche aici dh��ibh. T�� an traen agus na camtha�� seirbh��seach a bh��onn na feidhil �� dh��anamh; t�� an post, & buachaill�� an phuist a th��idheann �� thigh go tigh san tuaith d�� dh��anamh; t�� p��ip��ar na seachtmhaine �� dh��anamh; an gn�� c��adna ar siubhal san scoil & san s��ip��al; na timthir�� at�� amuigh �� sna B��rdaibh seo a bh��onn ag comhairliughadh na bhfeirme��ir��; na tighthe ��sta & na cuairte��ir�� & a lucht leanamhana--t�� siad so uile ag m��adughadh an phuill ��d, mar t�� siad �� cheann ceann de'n bhliadhain ag dingeadh B��arla isteach ��r gcluasaibh.
F��achaim��s anois an bhfuil ��r sciath-chosanta leathan l��idir a dh��thain chun na n��imhde uile seo a choime��d uainn amach. T�� ��r seasamh ar na p��ist��bh. Ch��onn gach ��inne �� sin. Caillim��s iad, agus t�� s�� chomh maith againn 'sl��n be��' fh��gaint ag ��r mbairile go de��. Coime��dam��s Gaedhealach iad, agus t�� an l�� linn. N�� fheadar an dtuigid do l��ighthe��ir�� deacracht an n��dh seo ��mhthach. Labhradh ��an-athair cloinne at�� ag casadh le n-a leanbha�� f��in a thabhairt suas mar badh ch��ir. Badh mhaith liom focal �� Pheadar �� Laoidhl��is ar an gceist seo. S�� l��bh is d��igh liom adeir gur cogadh s��oraidhe beatha dhuine ar an saoghal. Acht deirm-se n�� fuil sa chogadh so acht neamh-n��dh seachas an cogadh a bh��onn ar gach teinte��n i n-a mb��tear ag casadh le leanbha�� do choime��d Geadhealach i n-indhe��in na n��imhde do ��irimhigheas thuas. Agur m��'s mar seo at�� an sc��al ag leanbha�� na nGaedhilge��ir�� connus at�� s�� ag an marcsluagh n�� tabharfadh a dt��ismidhthe bior��n buidhe ar ciaca bheid��s Gaedhealach n�� Gallda! Cad do dh��inim��d-na, muinntir na Gaedhilge, do sna leanbha��bh seo.
M��inim��d p��idreacha Gaedhilge dh��ibh, ach is i mB��arla d��anfaidh an sagart agus an t-Easpog iad do cheistiughadh; m��inim��d d��ibh connus Gaedhilg do l��igheamh, acht ��ir is scoil Bh��arla ��, caithfidh an B��arla bheith i mbun 's i mb��rr ��r gcuid oibre. M��inim��d rinnce Gaedhealach dh��ibh, acht is i mB��arla dh��anfaid siad cainnt air agus ��s��id de n-a dhiaidh sin. S�� an sc��al c��adna ag gach n��dh eile ��. N��'l an fear soin cruthanta f��s a dh��anfadh n��dh do bh'fearr de leanbha��bh leis an saghas so oideachais n�� Anglo Irishmen. Sin �� go cru��nn at�� againn d�� dh��unamh d��obh. N��'l ann acht ag casadh le baraile na t��na briste do l��onadh.
N��'l r��iteach na ceiste seo, n�� s��bh��il na teangan le fagh��il taobh amuigh de'n scoil Ghaedhealaigh. Is ��igin na leanbha�� do chur uirthi, & gach n��dh d'oirfidh d��ibh a mh��ineadh i nGaedhilg. N�� dh��anfadh an galldachas d��th n�� dochair annsoin d��ibh. Do thuitfeadh s�� siar s��os d��obh mar a thuiteann an braon de'n lachain. N�� f��idir an teagasc so thabhairt i n-��an-scoil n��isi��nta indiu. N��'l sa cheann is fearr aca so go f��or acht scoil ghallda. Caithfim��d f��in, ar an adhbhar soin, costas na scoile d'fhulang sa ch��ad fh��scadh.
N��'l amhrus ar domhan, ar a shon sain, m�� chuirfim��d suas ��, & m�� th��idheann an obair chun cinn innti--m�� thigeann linn gn�� tairbheach a dh��anamh innti--n��l amhras ar domhan n�� go nd��olfadh an b��rd l��ighinn asti i gcionn ch��pla bliadhain, & n�� go leogfaid��s d��inne leanamhaint do'n obair do chuireamair ar bun innti.
Is d��igh liom f��in go mbeidh eagla an chostais ar an gCoiste Ghn��tha; agus m�� bh��onn is d��cha gur bh'fh��idir do dhaoinibh lasmuigh de'n Choiste an t-airgead do dh��anamh suas. T��im chomh cinnte go bhfuil an scoil ag teast��il uainn, chomh cinnte go nd��olfadh an B��rd i gcionn ch��pla bliadhan aisti, agus annsoin gur bh'fh��idir d��inn m��r��n d�� saghas a bheith againn; chomh cinnte go bhfuil saoradh na teangan innte, go dtabharfad ��5 d'��an-fhuireann Gaedhilge��ir�� a chuirfidh le ch��ile chun �� do shol��thar.
T�� saothar m��r d��anta le deich mbliadhna againn. Ba r��-lag �� ��r dtosnughadh: N��'l bliadhain a ghabhann tharainn n�� tugamaoid coisc��inn chun cinn--n�� t��idhim��d pas beag n��os aoirde. Is maith �� sin. Leanam��s de. Excelsior choidhche! T�� coisc��im na bliadhna so gan tabhairt f��s againn. Tugaim��s chun scoile Chon��in ��.
GRUAGACH an TOBAIR.
* * * * *
AN CL��-CHUMANN, (Te��ranta),
Cl��d��ir�� Gaedhilge, Sr��id Mh��r na Tr��gha,
Baile ��tha Cliath.
* * * * *

End of the Project Gutenberg EBook of Leabhr��in an Irisleabhair--III by "Chon��n Maol", "Beirt Fhear", An tAthair P��draig �� Duinn��n, agus "Gruagach an Tobair"
*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LEABHR��IN AN IRISLEABHAIR--III ***
***** This file should be named 16122-8.txt or 16122-8.zip ***** This and all associated files of various formats will be found in: http://www.gutenberg.org/1/6/1/2/16122/
Produced by Brendan O'Connor and the Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
Updated editions will replace the previous one--the old editions will be renamed.
Creating the works from public domain print editions means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
Continue reading on your phone by scaning this QR Code

 / 10
Tip: The current page has been bookmarked automatically. If you wish to continue reading later, just open the Dertz Homepage, and click on the 'continue reading' link at the bottom of the page.