baga man hindi pipe, talagang may ugaling sacristan kahit tanto niyang lik? ang gawa n~g kanyang maestro, am��n na lamang n~g am��n, kaya't ganito ang unang tanong n~g ating Bakokoy: ?Bakit ano pong nangyari sa iyo? pag hindi ko sila hinamon n~g away talo ako! sapagka't si Bakokoy ay magaling daw na estocador natatalastas ninyo ang pasigaw na sabi ni Agong pinatamaan kayo, ?hermano mayor po ba sa kandila? ang sabad ni Bakokoy sagot ako sa huli, limang piso pa ang aking contribuci��n; hindi, ang marahang sagot ni Agong kundi noong palabas n~g ikalawa n~g Mayo n~g taong 1908 di umano'y m~ga han~gal daw kayo kaya n~gayon din tawagin sila Tarorang Sus?, Ponsa Kaligay, at Giday Lasenga n~g matalos nila ang kanilang gagawin; kumaraykay naman n~g takbo si Bakokoy na iimbol-imbol ang tiyan pinagtatawag ang kanyang m~ga kasama; nataw�� n~g lihim si Agong Kadiliman at sinabi sa kanyang sarili: Ako ang pinatama-an n~g obra ni Hit? sasabihin ko kina Bakokoy na hindi ako, kundi silang aking m~ga kasama at sina Tarorang Sus?; oo, oo, ito n~ga ang mabuti, halos walang kalahating oras narito na ang m~ga tinawag, lugay pa ang buhok ni Tarora at si Ponsa naman hindi na nakuha ang magtapis, at si Giday naman ay may kalasin~gang humarap sa pulong, ganito ang unang lantak ni Kadiliman: M~ga kapatid: Isinasauli ko ang aking tungkol na pagka presidente n~g ating kapisanan, ang pamagat n~g kanilang kapisanan ay ?Pinag-uulapan?; isinasauli ko ang aking tungkol na pagka secretario, isinasauli ko ang tungkol kong pagka Tesorero, sa makatuid ang tatlong tungkuling aking taglay isinasauli ko na dahil sa maraming naiingit; noon naman ay nakasubok si Tenteng Kamagong na isa din sa m~ga kasapi n~g samahang, Pinagu-ulapan, sap��l ang sikmura at nag-iihit n~g tawa,?nalin~gon-lin~gunan siya ni Lasenga, kaya't tinanong n~g: ?Bakit nag-iihit ka n~g tawa? tumugon si Tenteng Kamagong n~g: niloloko tayo at sinabayan n~g kaskas n~g takbo pagka't alam niyang Lasengo't Lasenga ang kanyang kausap, ipinatuloy ni Kadiliman ang kanyang serm��n na waring namamaos ang voces n~g pagsasalita; kagabi anya nanood ako n~g teatro; ay pinalabas doon ang buhay ninyo at hindi ang buhay ko, hindi ko na sasaysayin ang kalahatlahatan, kundi lahat na lamang n~g makailan~gan; kayo di umano'y pipe, bulag, kimaw, pilay at bin~gi, si Hit? anya'y kaibigan ko, kaya't hindi niya ginawa iy��n para sa akin kundi udyok lamang nang m~ga naiingit sa akin; (tumalikod ang Kadiliman natin at n~gumit? n~g lihim, sinabi sa kanyang sariling: Hindi ko sasabihin sa inyong ako ang pinatatamaan n~g di ninyo wikaing ako n~ga'y talagang ganoon), hinarap na naman ang m~ga kausap at ipinatuloy ang pagsasalita kaya't ang marapat lahat n~g palabas na gagawin ni Hit? huag ninyong papasukin, sa �� diez y seis may palabas na naman, sabihin sa ating m~ga kapanalig na huwag pasukin; ang panabay na sagot n~g m~ga kausap, lalakad na kami n~g maibansag sa lahat na huwag pasukin at boycotage ang gawin sa sa palabas na iyan, naghiwahiwalay na patumba-tumba ang laseng at lan~go.
IV.
_Kung ano ang Teatro at pagkikita ni Tengteng Kamagong at Agong Kadiliman._
--Si Kadiliman ay nakahampilas sa is��ng Bar at waring malainibay, siyang pagdaan ni Tenteng Kamagong na nakabastipol tinawag ni Kadiliman at ganito ang bati.
--Halika n~ga Kamagong.
--?Ano ba Kadiliman tila nagdidilim ang pan~ganorin mo, ha?
--Hindi katalasan lamang ang pakli ni Kadiliman. ?Bakit ba umalis ka't di mo tinapos ang pagdidimite ko n~g cargo?
--Mangyari, ang sagot ni Kamagong, walang makatatangap n~g cargo mong iyon.
--?At bakit? ang sagot ni Kadiliman, na waring nagmamalaki.
--Sinong ulol ang tatangap n~g tatlong cargo, sa isang kapisanan?
--Mangyari iyon ang talagang ibig ko, at tan~gi sa roon walang makapan~gan~gah��s sa ating m~ga kasapi upang humawak n~g pagka Presidente, pagka Secretario at pagka Tesorero; ?Hindi ba talagang mayroon? sa hindi inaasicaso. ?Paanong ibig mong sabihin? Kaya ginaganap ko n~g lahat, ang pagal��t na sagot ni Kadiliman.
--?Bakit hindi kapagkaraka'y ipinagbigay alam mo sa kapisanan na di tumutupad ang Tesorero at Secretario n~g makapaghalal n~g iba't sinarili mo?
--Hindi mo ba tantong bawal sa alin mang kapisanang map��san ang tatlong cargong iyan sa isang tawo? ?Kung pumarito sa iyo ang fiscal general at hin~gan n~g cuenta ang secretario ikaw ba ang?magpipirisint�� n~g kasulatan? ?Kung hin~gin sa iyo nang fiscal ang linaw kung magkanong naiipong kwalta n~g samahan sa m~ga ambagang ating nagawa? ?Paanong gagawin mo? ang lant��k ni Tenteng.
--Ipakikita kong lahat ang nariyan, ang sagot ni Kadiliman.
--?Kung sabihin sa iyo n~g fiscal, na ginasta mo ang kalahati?
--Ipagpipilitan kong hindi, ang sagot ni Kadiliman.
--?Maniniwala na ba sa iyo ang fiscal, na ikaw ay malinis sa hinugasan, kung wala kang ipakitang katunayan? sa ang gawain n~g tatlo'y ibig mong kamkamin, dan~gan ang ikaw ay sab��k sa tungkol, dan~gan an~g kami yata'y ibig mon~g lokohin, dan~gan ang ikaw ay napakamangmang; makita mo't ikaw din ang magsisisi pagdating n~g araw, ang paala-ala ko sa iyong ito'y hwag mong masamain pagka't?mangyayaring ikaw ay
Tip: The current page has been bookmarked automatically. If you wish to continue reading later, just open the
Dertz Homepage, and click on the 'continue reading' link at the bottom of the page.
